“De Academie voor Samenlevingskunst is voor mij een open source proeftuin.”

Eric Feldmeijer, deelnemer aan het eerste jaar: “De Academie voor Samenlevingskunst is voor mij een open source proeftuin: een plek om tot nieuwe inzichten en perspectieven te komen in een sfeer van openheid en transparantie, waar niets vastligt en iedereen mag meedoen en bijdragen.”

Wat spreekt je aan in de Academie voor Samenlevingskunst?

De Academie helpt mij bij het inzicht krijgen in mijn werkelijke drijfveren. Doordat hier ruim de tijd voor wordt genomen merk ik dat ik hier steeds dichterbij kom. Verder worden er tijdens de opleidingsdagen methoden gebruikt die buiten mijn comfortzone liggen, zoals lichaamswerk en systeemopstellingen. Ik kende deze vormen nog helemaal niet, maar door me eraan over te geven kom ik tot nieuwe inzichten en andere perspectieven.

Ik ben de opleiding gaan doen op basis van een “gut feeling”: ik wil geen deelnemer meer zijn van de oude economie, maar van de nieuwe economie. Ik was meer met de “concrete” kant daarvan bezig: zaken zoals circulaire economie en allerlei creatieve initiatieven en innovaties op het gebied van duurzaamheid en milieu spreken me aan. Tijdens de opleiding zijn we tot nu toe meer met de sociale kant bezig. Dat is voor mij een (her)ontdekking en een herbevestiging geweest: die sociale kant is ook belangrijk. We moeten niet alleen beter met de wereld omgaan, maar ook met elkaar.

Welke vraagstukken lost de Academie voor jou op?

Voor mij zijn nog geen concrete vraagstukken opgelost; de opleiding geeft mij vooral inzichten en nieuwe perspectieven. Die “gut feeling” die ik had kan ik nu beter onder woorden brengen. Het is voor mij ook de katalysator geweest bij het opstarten van een nieuw initiatief, nadat ik ongeveer een jaar geleden met mijn baan gestopt ben. Ik wil een plek opzetten en faciliteren die mensen die met stress te kampen hebben door werk of andere omstandigheden een oplossing biedt door een combinatie van beweging en coaching.

Hoe zou je de Academie in het kort omschrijven?

Ik zie de Academie als een leerschool voor je persoonlijke drijfveren voor een nieuwe samenleving. Het is ook zelf een voorbeeld van nieuwe economie en samenleving, een “open source proeftuin”: bijna alles ligt open. De docenten zijn open over de aanpak, zijn transparant en staan open voor feedback. Iedereen mag in een sfeer van gelijkwaardigheid meedoen en “meeknutselen”.

“De academie lost geen vraagstukken voor mij op. Dat vind ik juist zo mooi! De academie helpt mij om mijn persoonlijke en maatschappelijke vraagstukken zelf “op te lossen”.”

Nynke Brug (39) psycholoog en mindfulnesstrainer: “Voor mij is de academie een ontmoetings- en groeiplaats voor mensen die vanuit authenticiteit een bijdrage willen leveren aan het bouwen van een meer mens- en aarde-waardige samenleving.”

 

Waarmee helpt de academie jou?

Nynke: “De Academie voor Samenlevingskunst helpt mij bij het ontdekken en realiseren van mijn verlangen van betekenis te zijn in deze wereld op een manier die past bij wie ik ben én bij wat er op dit moment in onze samenleving speelt. Eigenlijk heb ik nooit echt het gevoel gehad dat ik zelf iets kon met dit verlangen. Nu ik de academie doe, krijgt dit verlangen eindelijk handen en voeten. Op een manier die organisch voelt en die recht doet aan wie en waar ik ben als mens.”

Hoe werkt de academie?

Nynke: “Voorwaarde voor het op gang brengen of faciliteren van het proces waar ik nu in zit, is de veiligheid om jezelf te zien en te zijn. Dit is iets wat ik bij de academie vind. Onder andere door de houding van de docenten, transparant, niet al-wetend, gelijkwaardig, liefdevol. Wat ook bijdraagt aan dit gevoel van veiligheid is de sfeer van de locatie. Het Veerhuis is echt een magische plek, waar ik me thuis voel, waar ik mezelf kan zijn, en waar iedereen er toe doet.

Verder spreekt mij aan dat er veel interactie is met docenten en met medestudenten, waardoor informatie beter geïntegreerd kan worden opgenomen en waardoor je eigen innerlijke proces een extra zetje krijgt. Hier dragen de verschillende werkvormen ook aan bij, theorie, meditaties, groepsoefeningen en lichaamswerk.”

Welke vraagstukken lost de academie voor je op?

Nynke: “De academie lost geen vraagstukken voor mij op. Dat vind ik juist zo mooi! De academie helpt mij om mijn persoonlijke en maatschappelijke vraagstukken zelf “op te lossen”. Onder andere doordat er in het eerste jaar veel aandacht besteed wordt aan je eigen kenproces, hoe neem ik waar? welke niveaus van waarnemen zijn er?

Om antwoorden te vinden op vraagstukken is het nodig om eerst mezelf en de samenleving beter te begrijpen. Daar helpt de academie mij in eerste instantie bij. Dat vind ik een mooie volgorde. Op deze manier vind ik van binnenuit mijn eigen antwoorden, innerlijk doorleefd.”

Behoor jij tot de doelgroep van de academie?

Nynke: “Ik denk dat de academie vooral aanspreekt bij mensen die net als ik ergens een verlangen voelen om een bijdrage te leveren aan de samenleving – wellicht vanuit het gevoel dat er dingen nu niet goed gaan – en die het gevoel hebben dat ze hiervoor nog niet alle tools in handen hebben.”

Begroting Crowdfunding Economy Transformers Academy Online

door Jac Hielema

Van zondag 21 mei tot en met woensdag 21 juni voeren we een crowdfundingscampagne. We willen € 10.000,– ophalen voor de verdere ontwikkeling van Economy Transformers Academy. Vanaf september hopen we in ieder geval twee modules online aan te kunnen bieden en er nog twee in ontwikkeling te hebben. Bovendien hopen we al het materiaal uit te kunnen werken tot een boek Hoe word ik een samenlevingskunstenaar?. Om dit alles mogelijk te maken, hebben we in totaal € 25.000,– nodig.

 

Dit is de begroting:

ontwikkelen modules en boek                              € 13.000,–

verzorgen website                                                €   3.000,–

illustraties (bij zowel modules als boek)               €   3.000,–

maken filmpjes (voor de modules)                       €   3.000,–

coördinatie & advies                                            €    1.000,–

apparatuur                                                           €    1.200,–

onvoorzien                                                           €       800,–

_______________________________________________________

totaal                                                                    € 25.000,–

 

Op dit moment is € 9.000,– al binnen.

€ 6.000,– hopen we uit de lopende begroting te kunnen financieren. Vanaf september kunnen mensen online modules volgen voor € 250,– zonder begeleiding en € 500,– met begeleiding (schriftelijk of via Skype). Daarnaast verzorgen we voor iedereen die de modules online doet vier keer per jaar een ontmoetingsdag.

Blijft over € 10.000,–. Dit bedrag dus is onze inzet van de campagne.

De campagne zal woensdag 21 juni feestelijk worden afgesloten tijdens Het Vuuratelier in Het Veerhuis in Varik.

Quote van een deelnemer aan de academie voor samenlevingskunst

“Gelukkig zijn er meer mensen die zich het zes dimensionele denken eigen maken. De zes dimensies geven voor mij de toegang tot waarheidsvinding. Ze zijn openend en geven ruimte maar toetsen ook je gedachten. Als ik een dwaling tegenkom weet ik zeker dat er ergens iemand aan de bel zal trekken en dat stelt me gerust.”

Georges Plat.

Wie is de doelgroep?

door Jac Hielema

Vrijdag 22 en zaterdag 23 september 2017 start een nieuw jaar ET academy, academie voor samenlevingskunst. Misschien iets voor jou?

In ieder geval wel als je je wilt ontwikkelen tot een radicale pionier, die van binnenuit een hoogstpersoonlijke bijdrage wil leveren aan een rechtvaardige en duurzame samenleving.

Of als je jong bent (18+) en weet dat de samenleving zich op deze manier niet dóór kan ontwikkelen. En voelt dat het anders kan en moet, ook al weet je nog niet precies hoe. Je bent vastbesloten om een eigen weg te creëren op jouw eigen manier.

Ook als je geraakt bent (leeftijd maakt niet uit) door maatschappelijke vraagstukken als vluchtelingen, analfabetisme armoede, oorlog, geweld, democratie, segregatie en en milieu of wat dan ook is de academie iets van jou. Je verdiept je in deze vraagstukken vanuit het bewustzijn dat je er ook deel van uitmaakt en dat jouw persoonlijke initiatief (hoe groot of klein ook) al een bijdrage is aan de oplossing van die vraagstukken.

Misschien weet je nog niet zo zeker of je wel een pionier wilt zijn, misschien ben je al wat ouder en heb je een mooi huis, een mooie auto en een geweldige partner, lijkt het dat je alles goed voor elkaar hebt, misschien raakt jou niets of juist alles, en ervaar je onrust of een innerlijke zeur, ben je ontevreden met jezelf en de wereld. Ook dan is de academie iets voor jou.

Voorkennis op wat voor vlak dan ook is niet nodig. Uitgangspunt ben jij in jouw (levens- en werk)situatie, hoe je ook denkt, voelt en handelt, wat die ook is.

Ja, misschien ervaar je je werk als zinloos, omdat je een zogenoemde “bullshit job” hebt. Of doe je een studie die zo ver afstaat van de vragen waar je mee leeft. De academie kun je gemakkelijk naast je huidige werk of studie doen.

Het kan ook zijn dat je simpelweg een verlangen hebt naar het vervullen van idealen in een (werk)gemeenschap van gelijkgestemden. Misschien ben je vast gelopen in je werk, of erger nog: je leven. Misschien doe je al dertig jaar hetzelfde werk, leef je al dertig jaar dezelfde kringen en verveel je je. Op de academie boor je diepere lagen aan, vernieuw je jezelf, breng je jezelf weer in beweging.

Ook als je je niet gezien of gehoord voelt: naar elkaar kijken en luisteren is één van de onderdelen van de academie.

Het kan ook zijn dat je je gespleten voelt, enerzijds heb je een regulier denk- en werkleven en anderzijds werk je aan persoonlijke ontwikkeling, en op de één of andere manier krijg je die twee gebieden niet bij elkaar. Tot het samenlevingskunstenaarschap behoort ook dat je je spirituele innerlijke ontwikkeling tot uit weet te drukken in je uiterlijke werk- en leefwereld. En omgekeerd, dat je uiterlijke leef- en werkwereld een uitdrukking is van je innerlijke ontwikkeling.

Kortom: de academie voor samenlevingskunst is er voor iedereen die een geheel wil maken van individuele- en maatschappelijke ontwikkeling. Nogmaals, voorkennis is niet nodig. Uitgangspunt ben jij in jouw situatie. Wel is bereidheid nodig om te reflecteren op je eigen denken en handelen, en verlangen om idealen helder te krijgen en die te verwerkelijken.

Workshops bij “Zo kan het ook”

Vrijdag 7 april is in Burgers’ Zoo in Arnhem het event: Zo kan het ook!, een dag rond de vraag: Vernieuwen, hoe doe je dat?

Zowel Damaris als Jac verzorgen er workshops.

Jac verzorgt Zo binnen, zo buiten:

Jac: “Vernieuwen begint met het vernieuwen van je eigen denken. Deze workshop gaat uit van je eigen kracht: niet door activistisch te zijn en ergens tegen te ageren, maar door authentiek, liefdevol, creatief en humorvol te zijn, heb je de grootste impact. Zo lever je een werkelijke bijdrage aan de omvorming van de mensheid tot een rechtvaardig en zich van binnenuit ontwikkelend ‘samenlevingsorganisme’.

Deze workshop bestaat van begin tot eind uit denk- en waarnemingsoefeningen waardoor je direct ervaart wat de kern van vernieuwing is.”

Damaris doet samen met Henk Smit van bakkerij Driekant in Zutphen de workshop Sociaal ondernemerschap, een kwestie van doen!

Damaris: “Met behulp van de zes dimensies van Economy Transformers gaan we samen ontdekken op welke manier het bedrijf van Henk een voorbeeld is van meervoudige winstcreatie. Deze praktische insteek reikt de deelnemers concrete handvatten aan om na te gaan hoe dit op hun eigen situatie van toepassing is.”

Inzichten uit het tweede jaar van de academie

Door Damaris Matthijsen

Onderwerp: onderzoek naar het nemen van een initiatief

begripsoefening
De groep tweedejaars van ET academy, academie voor samenlevingskunst, is nieuwsgierig naar de vraag wat er allemaal komt kijken bij het nemen van een initiatief. Wat vraagt het van de mensen zelf en ook van hun omgeving om een initiatiefcultuur te ontwikkelen. De groep zit in een kring en formuleert steeds preciezer de te onderzoeken vraag. Om antwoorden te vinden, gebruiken de deelnemers de zogenoemde begripsoefening*, een oefening die de afgelopen twee jaar is ontwikkeld aan de academie. De begripsoefening is een manier om tot doorleefde en doorvoelde inzichten te komen vanuit de eigen ervaring, eigen-wijs denken en waarnemen. Als het lukt, licht er iets universeels op in de groep, iets het individu overstijgend. Dat is prachtig om mee te maken.

* Het ligt in de bedoeling de oefeningen die de afgelopen jaren zijn ontwikkeld vanaf herfst 2017 ook online te vinden zijn, in de vorm van teksten en filmpjes. Later daar meer over.

Als begrip formuleerde de groep: een initiatief nemen vraagt om een besluit te nemen en dat besluit ook uit te voeren.

Na het formuleren van dit begrip stelde de groep zichzelf de vraag: “Wat vraagt initiatief nemen van het individu en de gemeenschap in elk van de zes dimensies ‘Ik Ben’, ‘Dialoog’, ‘Eigendom’, ‘Organiseervormen’, ‘Waardevorming’ en ‘Aarde’?”

de zes dimensies
Ik deel hier een aantal opvallende uitkomsten met jullie zonder daarbij volledig te zijn:

  • De ‘Ik Ben’ vraagt openheid, andere perspectieven toelaten, inleven in elkaars perspectieven. Het hebben van veel respect voor elkaars impulsen en daarmee de heiligheid van het initiatief erkennen. De initiatiefnemer zal haar/zijn eigen beeld over het initiatief moeten loslaten. In de confrontatie met de ander bereid zijn te sterven om er mooier en sterker weer uit te komen. Als het eenmaal genomen wordt, is het zaak dat de initiatiefnemer de ‘Ik Ben’ van het initiatief meegeeft wat hij/zij daarin wil leggen maar zich er vervolgens ook niet meer mee identificeert, zich er een beetje los van maakt.
  • ‘Dialoog’: de omgeving heeft de opdracht goed te luisteren en veel vragen te stellen. Fijngevoelig te zijn in het horen van het streven van de ander. Belangrijk om veiligheid te scheppen zodat iedereen zich durft uit te spreken. Het verhaal mag soms eerst nog wat verder rijpen van binnen, voor het ook daadwerkelijk verteld wordt. Het vraagt ook wakkerheid van de initiatiefnemer met wie hij zijn verhaal deelt, bij wie sluit je je aan dan wel wie laat je aansluiten?
  • Op de dimensie ‘Eigendom’ vraagt het van de initiatiefnemer dat hij bereid is te delen en anderen toe te laten in zijn initiatief. De ‘Ik Ben’ behoort niet meer toe aan de initiatiefnemer maar door de ‘Ik Ben’ als het ware in het midden te leggen, kunnen anderen zich er gelijkwaardig mee verbinden en het initiatief vanuit eigen perspectief mooier en groter maken. Dit is voor menig initiatiefnemer nog helemaal niet zo gemakkelijk. Het vraagt bijna om een ritueel dat anderen ruimte voelen echt in te stappen en mede eigenaarschap te nemen.
  • We ontdekken dat zowel de initiatiefnemer als de mensen erom heen met elkaar het gesprek moeten durven aangaan over de ‘Waarde’ die wordt toegevoegd met het te nemen initiatief. Vragen als: Voor wie? Waarom? Waarom nu? Hoe komt het er dan uit te zien? Wat wil je precies? moeten gesteld durven worden. We leven in een wereld waarin we elkaar in het nemen van initiatieven vaak onvoldoende steunen. Doe maar wat je niet laten kunt en in stilte denken Ik vind het niets, helpt een initiatiefnemer niet verder.

Mijn ervaring is dat we een dergelijke confrontatie graag vermijden. Iets willen is op een bepaalde manier heilig. Het komt vaak uit de diepste impuls van een mens en dus durven we er soms niet aan te komen. Maar we houden ook niet van ruzies. We zijn het graag met elkaar eens of we laten het erbij want het is toch niet jouw zaak. Beseffen dat we de ander en onszelf een dienst bewijzen door het gesprek over waardevorming aan te gaan voelde als een belangrijk inzicht. Elkaar de spiegel voorhouden is de liefde die nodig is om te worden wie je werkelijk wilt zijn.

  • Als ‘Organiseervorm’ wensen we enige helderheid (procedures) waar je met je idee als initiatiefnemer terecht kan in een organisatie. En tegelijkertijd: per initiatief heb je de flexibiliteit nodig om te bekijken welke organiseervorm dat initiatief nodig heeft. Elk initiatief vormt zo zijn eigen organisatiebehoefte.
  • ‘Aarde’: Vanuit deze dimensie komt na het besluit ook het uitvoeren. Het goed geaard zijn in jezelf en in de groep maakt dat het besluit ook met actie opgevolgd kan worden.

Tot slot: de volgende keer onderzoekt het begrip gemeenschapsvorming en wat dat van het individu en gemeenschap vraagt.

Uitstappen kan niet

Door Jac Hielema

Ooit overwoog ik te stoppen met mijn studie tropische cultuurtechniek. Die studie was ik begonnen omdat ik iets hoopte te doen aan de groeiende kloof tussen rijkdom en armoede in de wereld. In de loop van mijn studie raakte ik teleurgesteld in de onderliggende gedachte: er is honger in de wereld, dus is er te weinig eten, dus moet er meer voedsel worden geproduceerd, dus is tropische cultuurtechniek de oplossing. Op dezelfde universiteit werd gedoceerd dat er wel genoeg voedsel was in de wereld. En dat het hongervraagstuk een verdelings- en dus een sociaal vraagstuk was, niet een cultuurtechnisch vraagstuk. Welke onderliggende gedachte was nu waar? Op grond van welke gedachte kon ik wel iets doen aan de groeiende tegenstelling? Inmiddels zag ik in dat – of ik nu stopte met die studie of doorging – ik hoe dan ook al denkende en doende de samenleving als geheel en de economie in het bijzonder transformeerde. Omdat ik als denkend en handelend mens hoe dan ook deel uitmaakte van die samenleving inclusief de economie. Tenzij ik ook stopte met eten, drinken, me kleden, ademen enz.. Tenzij ik ook stopte met denken.

Op grond van dit inzicht bedacht ik me dat ik dan maar beter de verdere ontwikkeling van die ene wereldwijde economie bewust mede in eigen handen kon nemen. Hoe? Door zelf te denken en te handelen. Als ondernemer. Of als kunstenaar. Of als leraar. In ieder geval als zelf. Is dat überhaupt mogelijk, zelf denken en handelen? Want toen ik me vervolgens verdiepte in enerzijds westerse wetenschapsfilosofie en anderzijds oosterse spiritualiteit, ontdekte ik dat zowel de westerse wetenschap als oosterse spiritualiteit hardop dit zogenoemde zelf ter discussie stelde.

Volgens de westerse wetenschap was ik slechts een complex van fysische- en (bio)chemische processen en was de vrije wil uiteindelijk een illusie (iets kunnen doen aan de groeiende kloof tussen rijkdom en armoede was dus ook een illusie); en volgens de oosterse spiritualiteit was m’n zelf slechts een constructie en diende ik me door spirituele oefeningen te ontdoen van dit aan aardse pleziertjes gehechte zelf en op te gaan in het hemelse bewustzijn waaruit ik ooit was voort gekomen.

Pas toen raakte ik echt in verwarring.

Waar ik pas weer uit raakte, toen ik leerde om op een westerse wetenschappelijke manier als een oosterse spirituele leerling mijn eigen denken en handelen te observeren. Al doende, beleefde ik dat ik het zelf was die de gedachten creëerde. Zelfs als ik twijfelde aan mezelf als de schepper van mijn gedachten, zag ik in dat ik het weer zelf was die ook deze twijfel-gedachte produceerde. Ik nam waar dat ik niet uit mijn eigen denken kón stappen. Ook al zou ik dat willen. Één ding was zeker nu, namelijk dat ik als denker denkend denk-ervaringen schep en dat ik daarom besta als denker. Á la Descartes dus. Met de observatie van deze gedachte weerlegde ik in één klap zowel de westerse wetenschap als de oosterse spiritualiteit. In diepste wezen was ik namelijk niet een complex van fysische en chemische reacties, m’n eigen gedachten observerend, zag ik immers dat ik het zelf was die die gedachten produceerde en niet mijn hersenprocessen of zo. En m’n zelf was dan misschien een constructie, maar dan wel eentje die ik zelf – al denkende – construeerde. Het zelf als denker schept zichzelf in de scheppende activiteit van het denken. Ik kon dus maar beter een hele mooie liefdevolle grappige onbevangen goede en ware denker van mezelf maken, dan kon ik misschien ook iets doen aan de groeiende kloof tussen armoede en rijkdom in de wereld.

Bovendien zag ik hoe ik denkend en handelend deel uitmaakte van één wereldwijde economie waar ik – ook al zou ik dat willen – helemaal niet uit kán stappen. Ja, tenzij ik dus ook stop met eten, drinken, me kleden, ademen enz.. En ja, tenzij ik dus ook stop met denken.

Inmiddels vormt deze ‘methode’ van het op een westerse wetenschappelijke manier verdiepen in het (economische) denken en handelen van de mens in het algemeen, het zelf in het bijzonder, de grondslag van ET academy, een academie voor samenlevingskunst.

Door deze ‘methode’ te oefenen, is het mogelijk om het bewustzijn te transformeren van een toeschouwersbewustzijn (onze gedachten over de werkelijkheid zijn ‘slechts’ een beeld van een onkenbare werkelijkheid ‘an sich’), naar een deelnemersbewustzijn (onze gedachten over de werkelijkheid maken tegelijkertijd deel uit van die ene hele werkelijkheid en vormen die om zodra we ze denkend scheppen en handelend verwerkelijken).

Voor zover het mij nu wel lukt om te denken en handelen vanuit dit deelnemersbewustzijn, doe ik iets aan de groeiende kloof tussen rijkdom en armoede. Wat ik ook denk of doe vanuit dat bewustzijn. Helaas stel ik mezelf nog steeds te vaak buiten het wereldgebeuren en kijk ik er ‘slechts’ naar.

Leve de intrinsiek gemotiveerde mens

extrinsieke_motivatiedoor Jac Hielema

Graag nodigen wij je uit dit artikel van Rutger Bregman te lezen die eindigt met de woorden:

“De man bij wie de revolutie in het denken over motivatie begon, Edward Deci, gelooft dat de vraag niet langer is hoe we elkaar motiveren. De echte vraag luidt: hoe scheppen we een samenleving waarin mensen zichzelf motiveren? Dat is niet links of rechts, en ook niet kapitalistisch of communistisch. We hebben het hier over een derde beweging, waar de naam nog niet voor gevonden is. Maar één ding is zeker: niets is krachtiger dan mensen die doen wat ze doen omdat ze het willen doen.”

Weg met controle. Leve de intrinsiek gemotiveerde mens.

ET academy reikt middelen aan en creëert ruimte waar mensen zichzelf kunnen ontwikkelen tot ‘intrinsiek gemotiveerde mensen’ en werken tegelijkertijd aan gemeenschapsvormen waarin mensen zichzelf motiveren. Met andere woorden: Economy Transformers is een antwoord op de vraag: hoe scheppen we een samenleving waarin mensen zichzelf motiveren? Wij geven er de naam: vrij, gelijk, samen aan. Dat is niet links of rechts, en ook niet kapitalistisch of communistisch. Economy Transformers maakt wat ons betreft deel uit van een derde beweging.

 

Regels: oplossing of oorzaak van een nieuw probleem

uniformiteit-52798411door Damaris Matthijsen

Hoe meer ik werk met de begrippen vrij, gelijk & samen, hoe meer ik geïnteresseerd ben in de uiteindelijke uitwerking van de oplossing en niet in de oplossing zelf. Het leren kennen van de uitwerking boeit me, omdat het ons zal helpen om tot oplossingen te komen die goed zijn voor het geheel in plaats van symptoom bestrijdende oplossingen.

Mensen kunnen eigenlijk, als ze geconfronteerd worden met een probleem, nog aardig met elkaar tot oplossingen komen. Gegrond in een vaak ongedefinieerd en onbewust maar overeenstemmend mens- en wereldbeeld. Vervolgens heeft elke oplossing zo zijn uitwerking en hier zijn we dan meer of minder blij mee. Wellicht maakt ditzelfde wereldbeeld de consequenties van de oplossing dragelijk, soms ook niet. Mijns inziens worden we ook vaak overvallen door een onverwachte uitwerking van een maatregel. Het naïeve: dat was niet de bedoeling, is mij daarbij veel te gemakkelijk. Dat moet anders kunnen.

Een voorbeeld: een probleem dat moest worden opgelost was de onveiligheid voor onze kinderen op crèches. Schandaal na schandaal vond namelijk plaats. Met een nullijn voor het accepteren van risico’s (al een bepaald mens- en wereldbeeld) maken we regels die op elk schaalniveau moeten worden doorgevoerd. Zoals: er moeten altijd vier ogen op de kinderen gericht zijn. Dit betekent voor kleine crèches altijd twee leidsters op de groep, hoe klein deze groep en de crèche ook is. Dit is onbetaalbaar en dus verdwijnen de kleine crèches één voor één uit het aanbod van de opvang. Was dit de bedoeling van de regel? Is het debat gevoerd; wat willen we met elkaar voor crèches en hoe maken we dat dan mogelijk? En is dit dus het bijeffect dat we willen dragen in het licht van het probleem? Het failliet gaan van de kleine crèches is een pijnlijke bijwerking waar we niet goed raad mee weten. Met meer inzicht in de werking van regels was dit vermoedelijk te voorzien en wellicht ook te voorkomen.

Want in de eigen aard van wetgeving zit een aantal zaken besloten. We weten dat de kosten toenemen door meer bureaucratie. Maar er zit ook in besloten dat zij uniformerend werkt. Niet voor niets moet zij een gelijke uitwerking voor iedereen hebben. Dat is wat we er ook mee beogen. Maar een bijeffect daarvan is dat uniformerend naast de illusie van veiligheid ook juist destabiliserend werkt. De diversiteit uit de samenleving halen, maakt dat je moeilijker klappen kunt opvangen en dat mensen steeds minder hun eigen unieke plekje kunnen vinden in die samenleving. Dit is een serieuze consequentie die niet (altijd) gezond uitwerkt op aarde, mens en geest. Als de consequentie erger is dan het probleem, dan is wetgeving niet het geëigende middel en zullen we creatief naar andere wegen moeten zoeken met elkaar.

We moeten ons dan ook niet alleen de vraag stellen: kan een regel hier het probleem verhelpen? Het antwoord op deze vraag zal vaak een tijdelijk ja zijn. De vraag moet ook zijn: willen we de consequentie, lees bijwerking, van deze regel dragen, afgezet tegen het oorspronkelijke probleem? Deze vraag nodigt ons uit tot een open gesprek met elkaar waarbij we niet ontkomen aan het helder maken van de verschillende mens- en wereldbeelden die schuil gaan achter de analyse van het probleem, de voorgestelde oplossing en de uitwerking die we met elkaar willen dragen.