de ‘zes sleutels’

In 2012 ontwikkelden we de zes sleutels voor transitie, afgelezen van de praktijk van de radicale pioniers. Deze pioniers realiseren nieuwe organisatie- en businessmodellen die veel overeenkomsten vertonen. Op elk van de sleutels veranderen zij immers radicaal en integraal. Ze helpen je om je ambities naar de juiste bedrijfsmodellen door te voeren zoals het in lijn brengen van het HR beleid, je verdien- en je organisatiemodel. Ze maken zichtbaar waar nog meer samenhang gecreëerd mag worden en wat je verander potentie is.

Ze helpen bij een moment van bezinning voor de koploper die ontdekt wat hij nog over het hoofd gezien heeft of waarom hij toch te veel stagneert wellicht. En voor elk bedrijf een manier om antwoorden te vinden op de vragen die gesteld worden vanuit een veranderende omgeving.

De zes sleutels van transitie geven je zicht op de meervoudige waarde die jij  toevoegt aan de mens en aarde waardige samenleving, zo dat je er ook een mooi lopend bedrijf van kunt bouwen.

Hier een korte omschrijving van elke sleutel met bijbehorende vragen die je kan gebruiken om jouw initiatief of organisatie te bevragen. Is de vorm die je gekozen hebt in lijn met de ambities die je hebt, en sluiten ze onderling op elkaar aan? Kunnen ze je wellicht bewust maken van de transitie stappen die je nog kunt maken? De sleutels kennen elk hun eigen organiserende principe en daarmee begrenzen en bepalen zij elkaar. Op het snijvlak vindt vaak transformatie plaats. Vergaande transitie bereik je in de mate waarin je in staat bent het geheel te doorzien en in lijn weet te brengen met elkaar. Elke organisatie zal eigen antwoorden vinden en is daarmee uniek. De sleutels kunnen niet als model begrepen worden. De vragenlijst dient als inspiratie voor eigen verder onderzoek.

Ga er zelf mee aan de slag, voel je vrij nieuwe vragen te bedenken en als je vragen hebt, schroom niet contact met ons op te nemen.

NB1: voor het doel van deze uitleg zijn de vragen die gesteld worden bij de sleutels bedoeld ter inspiratie. Er zijn meer vragen per sleutel te bedenken
NB2: de vragen zijn voor elk schaalniveau te beantwoorden. Voor de mens als persoon tot het inrichten van een land en elk schaal niveau daar tussenin. Hier tref je vooral vragen aan op het organisatie niveau.

De zes sleutels van transitie zijn:

IK BEN/wij zijn (zijnsvraag)
Deze sleutel kijkt naar het grote ‘waarom?’ van de organisatie en het antwoord daarop. Wat is jullie bestaansgrond, je identiteit, de relatie met jezelf, je verlangen. Wat is jullie drijfveer om te doen wat je doet, waar streef je naar, waar dromen jullie van? Handel je vanuit angst of vanuit liefde?

Mensen bloeien als ze zich in vrijheid kunnen ontwikkelen.

RELATIE
Deze sleutel omvat alle relaties die het bedrijf onderhoudt, met wie gaat het bedrijf relaties aan en met wie niet? Hoe zien die relaties eruit, is de basis angst en wantrouwen of kan de relatie vanuit vertrouwen tot stand komen?

Het gaat over de manier van communiceren. Welk verhaal vertel je als bedrijf, welk beeld schets je en klopt dit ook met de werkelijkheid? Komen de verhalen over zoals ze bedoeld zijn.

Ook gaat het over luisteren, kan er geluisterd worden naar het verhaal van de ander. Is er gelijkwaardigheid en wederkerigheid aanwezig in de relatie? Is het bedrijf in staat zich door haar relaties te laten spiegelen? Is de klantenservice een poort naar het onderhouden van relaties?

EIGENDOM
Deze sleutel kijkt naar de manier waarop we eigendom, beheer en gebruiksrecht bepalen en verdelen. We maken onderscheid tussen eigenaar zijn van (economische) producten en het eigendom hebben van de input factoren arbeid, grond en kapitaal. Bij kapitaal denken we aan geld, aandelen, de goodwill van een bedrijf. Kunnen deze input factoren in particulier bezit zijn?

Verder kan je onderzoeksvragen stellen als: wie bepaalt welk eigendom er gecreëerd wordt? Wie eist het conceptuele, juridische en economische eigendom op? Welke inspanning ging daaraan vooraf? Welke wederkerigheid is er te vinden in inspanning en eigendom? In welke mate wordt de inspanning beloond? Welk vertrouwen en veiligheid creëert het eigendom voor de betrokkenen? Wie geeft wie waardering? Het gaat om vertrouwen en veiligheid dat we vinden in gemaakte afspraken. Welk gevoel van eigenwaarde wordt gecreëerd?

Concreet gaat het over: hoe gaan we om met intellectueel kapitaal, hoe beheren we de grond en de gebouwen? Wat erven we en wat geven we door? Wat is genoeg? Wat moeten we in eigendom hebben en wanneer is bezit voldoende? Kunnen we beheren waar we eigenaar van zijn en andersom beheren we zorgvuldig waar we geen eigenaar van zijn, hoe zit dat?

Het gaat echter ook over het in bezit nemen van je ervaringen en inzichten. Ook als bedrijf. Ben je je er bewust van naar welke ervaringen je streeft en dat je daar invloed op hebt? En eenmaal verkregen ervaringen en inzichten brengen verantwoordelijkheden met zich mee. Neem je die verantwoordelijkheid als bedrijf ook?

We zien dat de pioniers in deze tijd actief zoeken naar nieuwe vormen van eigendom weg van het individueel eigendomsrecht en de handel in de inputfactoren grond, arbeid en kapitaal.

ORGANISATIE
Deze sleutel biedt perspectief op de manier waarop we onszelf met elkaar verbinden en onszelf organiseren. Deze sleutel geeft inzicht in posities, functies en de daarbij behorende belonings- en besluitvormingsprocessen binnen het bedrijf. Welke rollen zijn er, wie heeft welke (in)formele macht? Wordt macht gerouleerd of is ze behouden aan een enkeling? Hoe ontwikkelt zich macht, hoe wordt ze gebruikt, en ook, hoe wordt zij weer afgenomen?

Voor wie organiseer je wel/niet. Hoe zit het met toelating tot het bedrijf en uitsluiting op welke manier dan ook. Welk aanname beleid kent het bedrijf.

Pioniers zoeken naar nieuwe vormen van organiseren weg van de hiërarchische structuren op zoek naar meer balans tussen de autonomie en zeggenschap voor individuele mensen en de gemeenschap of de organisatie aan de andere kant. De ontwikkeling van het DeelGenootschap is hier een mooie uitwerking van.

WAARDE
Deze sleutel omvat de manier waarop we (economische) waarde scheppen en waarop we deze met elkaar bepalen en verdelen. Wat vinden we van waarde? Hoe creëren we die waarde? Hoe wordt vraag en aanbod afgestemd? Komt wederkerigheid hierin tot uitdrukking? Hoe komt de prijs tot stand, hoe ziet de verdeling van de winst eruit? Vindt er bij de productie schade aan derden plaats en hoe worden die daarvoor gecompenseerd? Hoe ontwikkelt zich de waarde-keten naar een waarde-netwerk? Van geld als doel naar geld en/of andere uitruilsystemen als middel. Het gaat hier niet om morele normen en waarden maar om concrete producten en diensten.

De basis van de gecreëerde waarde zijn onze capaciteiten en behoeften. Wat zijn onze capaciteiten en behoeften als bedrijf. Kennen we die goed en handelen we daar als bedrijf ook naar?

AARDE
Deze sleutel geeft perspectief op de manier waarop we de Aarde, de basis voor ons bestaan, gebruiken. Zien we de Aarde als gebruiksvoorwerp of schenkt zij ons het leven waarvoor wij haar dankbaar zijn in de manier waarop wij onze productieprocessen inrichten en toewerken naar een no-waste economy. De Aarde spiegelt ons de werkelijkheid en laat ons het effect zien van onze activiteiten. Wat is er nu beschikbaar, met wat heb je het te doen nu? Wat is jouw eco-systeem? We honoreren de natuurwetten die ons input geven op de invulling van de vijf overige sleutels; cyclische processen zoals leven dood leven (wanneer is iets aan versterving toe?), natuurlijke groei, het belang van diversiteit en hoe groot kan je bedrijf eigenlijk zijn (natuurlijke grootte voor een organisme/ ecosysteem). Hoe ben je als persoon en als organisatie geaard, wat is je geaardheid? Wat zet je om?